Texnologiya

Fizikada böyük keşf: İşığın maddeye çevrildiyi sübut olundu


ABŞ -dakı Brookhaven Milli Laboratoriyasında STAR detektoru üzerinde çalışan elm adamları, 80 il evvel proqnozlaşdırılan iki fiziki hadise üçün güclü sübutlar tapdıqlarını söyleyirler.

Simurq FestivalBu, işığın maddeye çevrilmesi ve maqnit sahesinin qütbleşdirilmiş fotonları vakuumda tesir etme qabiliyyetidir. Her iki hadiseni olduqca sensasiyalı hesab etmek olar. STAR detektoru ABŞ Energetika Nazirliyinin Relativistik İon Çarpıcılarından (RHIC) biridir. Araşdırma meşhur “Physical Review Letters” jurnalında derc olunub.

Sade dilde desek, yüksek enerjili fotonlar toqquşduqda, madde hisseciklerine ve antimaddelere (elektronlar ve pozitronlar) çevrile bildikleri gösterildi. İşığın maddeye çevrilmesi Eynşteynin meşhur E = mc2 düsturunun eksidir. Bu formula enerji ve maddenin qarşılıqlı tesirini nezerde tutur. Güneşde bir atom reaksiyası ve ya termonüve prosesi zamanı maddenin enerjiye çevrilmesini müşahide edirik. Bunun eksi mümkün olsa da, hele senedleşdirilmemişdir. Ve bele oldu: enerji mesele oldu.

İkinci keşf, vakuumda maqnit sahesinden keçen işığın qütbleşmesinden asılı olaraq ferqli eyildiyini gösterir. Her iki keşf, RHIC STAR detektorunun qızıl ionlarının işıq süretine mümkün qeder yaxın süretle toqquşması zamanı meydana gelen bucaq paylanmasını qeyd etme qabiliyyeti sayesinde mümkün olmuşdur. 1934 -cü ilde fizikler Gregory Brait ve John Wheeler bu imkanı ireli sürende bele imkanlar yox idi.

RHIC STAR qrupunun üzvü, fizik ve keşfin hemmüellifi Zhangbu Xu, “meqalelerinde Breit ve Wheeler bunu yoxlamağın demek olar ki, mümkün olmadığını yazdılar” dedi. Ancaq Breit ve Wheeler alternativ teklif etdiler: ağır ionları süretlendirmek. RHIC -de etdik. Qızıl ionlarını işıq süretinin 99,995% -e qeder payladıq. Neticede, yüksek enerjili fotonlardan ibaret iki “foton buludumuz” var ki, iki ion toqquşmadan keçende saheleri qarşılıqlı tesir göstere bilsin.

light 3256724496
STAR fizikleri bu qarşılıqlı elaqeleri izlediler ve foton buludlarının toqquşması neticesinde meydana geldiyine inanılan elektron-pozitron cütlerini axtardılar. Neticeler gösterdi ki, eslinde, foton buludlarının toqquşması, Breit ve Wheeler’in dediyi kimi, antimadde cütleri (elektron-pozitron) emele getirdi. Başqa sözle, işığın enerjiye çevrilmesi sübut edilmişdir.





Daha çoxu burada

Əlaqəli xəbər

Back to top button