Şəhidlərimiz

Ermenistana üç günlük matem elan etdiren qehreman: O, nece şehid oldu? – FOTO


Bu gün efsanevi döyüşçü, Birinci Qarabağ müharibesi şehidi, Milli Qehreman Eliyar Eliyevin anım günüdür.

Simurq Festival haqqında maraqlı faktlar teqdim edir:

Eliyar Yusif oğlu Eliyev 14 dekabr 1957 -ci ilde Qubadlı rayonunun Qazyan kendinde anadan olub. 1979 -cu ilde Azerbaycan Dövlet Beden Terbiyesi İnstitutunu ferqlenme diplomu ile bitirdikden sonra Qubadlı rayonunun Dondarlı kend orta mektebinde idman müellimi işlemişdir.

Eliyar telebe iken bacısının qonşuluğunda yaşayan Peri adlı bir qız terefinden vurulmuşdur. Peri qeribedir ki, Eliyarı tanımadan yuxuda görür. Eliyarla ilk defe tanış olan genc qız şoka düşür. Deyir üreyinde, deyesen bu oğlan menim taleyimdir.

Ve bir gün düşündüyü kimi olacaq. Teqaüdçü Peri Eliyar iş yerinin qarşısında dayandığını görür.
Qonşu olaraq onu salamlayanda ve keçmek isteyende Eliyar ona teref getmeye başlayır. Bir neçe gün sonra Parise elçi gönderdi.

15 sentyabr 1979 -cu ilde evlendiler. Genc aile Qubadlıda yaşamağa başlayır. Onların Emin ve Yusif adlı iki oğlu ve Pervane adlı bir qızı var idi.

Eliyar idmanla yanaşı musiqini de sevir. Akkordeon çalmağı bacarır. Tez -tez ailesini toplayır ve qarmonda mahnı oxuyur, uşaqlarına deyin ki, nece oynayırsan. Meşedi İbadın mahnısını onlar üçün mütleq ifa edir.

Qarabağ müharibesi başlayanda Eliyar Eliyev könüllü olaraq Azerbaycan Silahlı Qüvvelerine qoşuldu. Müharibede özünü neinki döyüşçü, hem de herbi işin teşkilatçısı kimi teqdim etmeye başladı.

Evvelce taborun keşfiyyat vahidi komandiri, daha sonra taborun maddi -texniki teminat komandirinin müavini teyin olunur. Onun teşkil etdiyi tabor xalq arasında “Güleşçiler Taburu” kimi de tanınırdı. Çünki könüllülerin ekseriyyeti onun rehberlik etdiyi Könüllü Beden Terbiyesi ve İdman Cemiyyetinin üzvleri idi. Ancaq tevazökar idi ve komandir olmadı. 1992 -ci ilde Eliyar Eliyev batalyonun keşfiyyat bölmesinin komandiri teyin edildi.

1991-ci ilin may ayında Qubadlının Yuxarı Cibikli kendi ve 12 oktyabr 1992-ci ilde bu bölgenin Topağac-Beşaret yükseklikleri uğrunda geden döyüşlerde onun rehberlik etdiyi alay düşmene ağır itkiler verdi.

Xalq qehremanlarını heç vaxt unutmur, onlar haqqında efsaneler uydurur, qelblerinde yaşadır ve gelecek nesillere ötürür. Eliyar özü haqqında efsaneler yaratmır. Müharibe zamanı etdiyi heqiqet idi. O, tekbaşına ermeni postlarını ele keçirmesinin, elinde silahla onların üzerinde gezmesinin, 300 -den çox ermeninin öldürülmesinin ve Ermenistan üçün üç günlük matem elan etmesinin qehremanlığını gösterir.

Birinci Qarabağ müharibesi zamanı Qubadlının xalqın qelbinde adı vardı. O da Eliyar Eliyevin adıdır … Hamı düşünürdü ki, Eliyar sağdırsa, Qubadlı da işğal edile bilmez. Her kes oğlu Eliyarın yaratdığı “Pehlevanlar” batalyonunda xidmet etmesini isteyir. Atalar ve analar düşünürler ki, Eliyarın batalyonunda döyüşen oğlunun başına heç ne gele bilmez. Eliyar bu etimadı zehmeti ve xidmeti sayesinde qazandı. Xalq onu sevir ve inanırdı. Eliyar batalyona yalnız tanıdığı insanları, telebeleri, şagirdleri ve qohumları aparmağa çalışırdı. Xalqı ile fexr edirdi. Tez -tez ara verirdiler ve niye uşaqlarımızı batalyona qebul etmediyini deyirdiler. Cavab vere bilmedi. Amma sonradan dedi ki, yad adamların uşaqları öldürülseydi, valideynlerinin üzüne nece baxardım?!

Peri xanım, Eliyarın mübarizeye başladığı ve “Pehlevanlar” taborunu yaratdığı ilk günlerle bağlı verdiyi müsahibelerin birinde bele deyir:

“Eliyar idman müellimi idi. Her gün işe gelirdi ve biz dinc bir heyat sürürdük. Müharibe başlayanda Eliyar dedi ki, idman vaxtı yox, idman dayandırılmalıdır. İndi veteni qorumaq lazım idi. Toplananların hamısı cesaretli ve qorxmaz uşaqlar idi. Videoda Laçına gedeceklerin bir addım ireli getmeli olduğunu söyleyir. Sonra özü ile aparacağı adamları seçir. Bezilerinin evde tek oğlu var. Onları onunla çetin döyüşe aparmır, deyir ki, sen evin yegane oğlusan, ata -ananın yegane ümidisen. onu. Atalarından ve analarından daha çox Eliyarı sevirdiler. Qehreman, qardaş, batalyonunda bir adam oldu. Eliyarın sesinin ve adının geldiyi yere gözlerini yumub getdiler. Özlerine heç ne olmayacağını düşünürdüler. Eliyar oradaydı, hemişe mene deyirdi ki, meni yüz ermeni arasında gör, et qorxma, bil ki, sağ -salamat geleceyem. Ölümün ona ve ya bize gelmesine icaze vermezdi. Amma bir defe, şehid olmasından bir az evvel, Peri mene dedi ki, eger bunlar menim ölümümden evvel olsaydı, sen dözmezdin, amma bundan sonra heyatda bir şey varsa dözeceksen. Bunu deyende ağladım ve ağladım.

Peri xanım daha sonra Eliyarın son gedişini xatırlayır: Onun son gedişini çox pis xatırlayıram. Getmezden evvel bir yuxu gördüm. Gedib su ile danışmaq üçün oyandım, heyetde her şeyin aydın olduğunu gördüm, ele bir seher idi. Yaxınlıqdakı herbi hisseye silah ve döyüş sursatı getirdikleri üçün erazini işıqlandırırlar. Otağa qayıtdım. Sonra Eliyar da eyni şeyi hiss etdi, dedi, Periye ne oldu? Men ona heç ne demedim, yuxusunu ona danışmadım. Düşündüm ki, bunun psixoloji tesiri olacaq, düşünceli olar. Ertesi gün Eliyar getdi. Fındıqları bir çantaya yığdım ve dedim ki, gedende yanınıza götürün. Ele oldu ki, o gedende qutunu saxladım. Eliyarın anası payını almadığını, bexti getirmeyeceyini söyledi. Sanki hamı şübhe içinde idi. Hamı onun eve gelib -gelmeyeceyini düşünürdü. O gün saat 5 -de güllelendi.

Ataları öldürüldükde bu xeberi övladlarından gizletmek isteyirler. Onları bir otağa qoyub başlarını örtmeye çalışırlar. Ertesi gün emileri onlara atanızın uzun bir sefere getdiyini söyleyirler. Bir gün qayıdacaq.

Qehremanın qızı Pervane xatırlayır: Ölümün ne olduğunu anlayana qeder gözlerimiz atamı axtardı. Herb maşını heyetimize gelende pencereden qaçdıq ve gördük ki, belke de papa gelib. Yoxsa Qubadlıdan kimse ziyarete gelende qohumlarımıza dedimmi, yanında uzun boylu bir adam gördünüzmü? Onun ölümünü hele de tam anlamıram. Emimin uzun sefer yolları sözleri yaddaşımda qalıb. Düşünürem ki, qayıdacaq. Qapı açılsa ve ata girse ne edeceyimi soruşsalar, cavabım bele bir şeyin ola bileceyine inanıram. Belke de möcüzevi bir şey ola biler … Bu bizim daxili dünyamızdır. Geldiyini görende sağ olduğuna inana bilerem. Şehid olub defn edildiyini deqiq bilsem de. “

Eliyar Eliyevin son döyüşü 3 oktyabr 1992 -ci ilde Laçından iki kilometr aralıda baş verdi. Tabur komandiri Eliyar Eliyev ve sürücüsü Elisadet Ağayev “tikanlı sahe” yüksekliyi uğrunda geden döyüşde qehremancasına şehid oldular. Qubadlı rayonunun Qazyan kendinde defn edilmişdir. Azerbaycan Respublikası Prezidentinin 10 noyabr 1992 -ci il tarixli 301 nömreli Fermanı ile Eliyar Yusif oğlu Eliyeve ölümünden sonra Azerbaycanın Milli Qehremanı adı verildi.

Milli qehremanlar Şirin Mirzeyev ve Allahverdi Bağırov kimi onun ölümünün de müxtelif versiyaları dolaşır. Eliyarın xeyanet neticesinde öldürüldüyünü söyleyenler var.

Qubadlı rayonu azad edildikden sonra Eliyarın herbçi oğlu Emin atasının mezarını kendinde taparaq berpa etdi. Kulis.az





Daha çoxu burada

Əlaqəli xəbər

Back to top button